Vojno naoružanje

Razvoj domaće puške 5,56 mm M21

Efikasna jurišna puška stigla i za izvoz

522Pregleda

Puška je prošla sve testove i tokom iste godine u završnoj fazi nalazio se elaborat o ispitivanju. U Tehničkom eksperimentalnom centru pokazalo se da je efikasnost nove puške 34,3% bolja od AP 7,62 mm M70. Oružje M21 je imalo 20% veći brisani domet, dvostruko položeniju putanju zrna pri gađanju na daljinama do 300 m i 50% manju energiju trzanja

Tekst: Branko Bogdanović

Želeći da prati savremena kretanja u razvoju pešadijskog naoružanja i vojne opreme za vojnika 21. veka, Uprava pešadije Generalštaba Vojske Jugoslavije tadašnje SRJ još 1997. godine počela je da realizuje novi model jurišne puške. Tako su Fabrika namenskih proizvoda kragujevačke ‘’Zastave’’ (danas ‘’Zastava oružje’’) i Uprava pešadije 26. septembra 2001. godine prvi put široj javnosti predstavili ‘’pušku M21, koju je naša zemlja razvila i proizvela prateći nove koncepcije oružja za 21. vek’’.

Prilikom promocije, domaće oružje M21 svrstano je uz (ne baš najnovije) inostrane modele kalibra .223, poput ruske AK-101, u suštini AK 74M u kalibru 5,56 mm. Na osnovu podataka dobijenih iz tadašnjeg vojnog vrha, u javnosti je objavljeno da je puška M21 razvijena ‘’kao osnovni podsistem naoružanja u okviru projekta Model NVO (naoružanja i vojne opreme) vojnika pešadije…

Zastavin M92 u kalibru 7,62 mm, konstruisan na Kalašnjikov principu, kao i M85 5,66 mm NATO
Zastavin M92 u kalibru 7,62 mm, konstruisan na Kalašnjikov principu, kao i M85 5,66 mm NATO

Celokupni sistem Modela NVO koncipirala je i počela da realizuje Uprava pešadije GŠ u skladu s modernim tokovima u razvoju naoružanja, ali i ‘’u duhu predstojećih integracionih procesa na ovim prostorima’’. Poslednja rečenica ukazivala je na dve važne činjenice: da je predstojalo uklapanje u program ‘’Partnerstva za mir’’ (Srbija je pristupila programu 14. decembra 2006) i, u skladu s tim, razvoj domaćeg programa po uzoru na NATO studijski projekat CRISAT iz 1990. godine.

CRISAT se zasnivao na Glavnom američkom planu za razvoj ručnog vatrenog oružja (Small Arms Master Plan, SAMP). SAMP je bio razbijen na podgrupe individualnog, kolektivnog i oružja za ličnu odbranu koje je trebalo da zažive do fiskalne 2007. godine.

Tadašnje opredeljenje za unifikovano pešadijsko oružje ‘’na ovim prostorima’’, od 1. februara 1982, predstavljalo je više nego unosan posao i sjajnu perspektivu za našu namensku industriju, pogotovo što je puška imala sve predispozicije da potisne ne samo velike eksportere nego i konkurente iz najbližeg okruženja.

Vrhunski kadar

Projekat nove puške počivao je na institucijama i ličnostima koje su tada predstavljale verovatno najsposobniji tim u zemlji.

Kao taktički nosilac i autor TTZ postavila se Uprava pešadije GŠ, ispred koje su vidnu ulogu imali načelnik, general-major mr Milorad Stupar i pukovnik mr Jovica Vučković. Za sve aktivnosti oko razvoja u smislu usmeravanja i objedinjavanja poslova bio je zadužen pukovnik Božidar Cukić, pomoćnik direktora Instrituta za KoV.

Kao neposredni nosilac zadatka na razvoju puške određen je pukovnik Petar Radović iz sektora klasičnog naoružanja, na razvoju podvesnog bacača granata (PBG) – potpukovnik Vlada Kostić, na razvoju granata 40 mm – potpukovnik Radisav Jovanović, te na razvoju municije 5,56 mm – dipl. inž. Ratko Ćurčić. Sam razvoj sistema oružje– municija prepušten je timovima iz VTI i fabrika namenske industrije.

Tako je konstrukcija puške prepuštena kragujevačkoj ‘’Zastavi’’, municije 5,56 mm – užičkom ‘’Prvom partizanu’’, granata 40 mm – valjevskom ‘’Krušiku’’, a nišanskih uređaja (između ostalih) – zemunskom ‘’Infizu’’. Pri tome, osnovni cilj je bio da optički nišan postane osnovni nišan (slično kao kod austrijskog AUG), što bi svakako zahtevalo poseban program obuke vojnika.

U konačnoj verziji, na oružje su ipak ugrađeni klasični otvoreni prednji i zadnji mehanički nišan, kao i osnovni optički nišan ON M04 ‘’Teleoptik’’ i ON M04A ‘’Zrak’’ koji služe za dnevno gađanje ciljeva, s tim da se na pušku može postaviti Weaver šina za montažu refleksnog nišana M04 ‘’Mars’’, laserskih obeleživača cilja M04 ‘’Infiz’’ i M04AAIM2000 i pasivnog monokulara…

Ostatak pročitajte u štampanom izdanju ili pronađiteu digitalnom izdanju preko web servisa novinarnica.net!

Leave a Reply